Przewlekła Obturacyjna Choroba Płuc (POCHP) dotyka w Polsce około dwóch milionów osób, ale wciąż pozostaje w cieniu innych chorób cywilizacyjnych.
To trzeci zabójca na świecie[1]. POCHP dotyka około 384 milionów osób globalnie i odpowiada za więcej zgonów niż wiele innych znanych chorób[2]. Choroby płuc odpowiadają łącznie za blisko 80% zgonów na świecie, stanowiąc – obok nowotworów, chorób układu krążenia i cukrzycy – jedną z głównych grup chorób cywilizacyjnych. Mimo swojego dramatycznego wpływu na zdrowie publiczne, POChP pozostaje chorobą często niedocenianą i niedofinansowaną[3].
Sytuacja w Polsce – dane z raportu COPD Index[4]
Ostatni raport COPD Index pokazuje, że Polska uzyskała 57,4 punktu, plasując się na 30. miejscu wśród badanych krajów. Wynik ten pozostaje poniżej średniej globalnej wynoszącej 63,4 punktu, wskazując na obszary wymagające poprawy w zarządzaniu tą chorobą.
W naszym kraju POChP dotyka około dwóch milionów osób[5], co czyni ją jedną z najczęstszych chorób przewlekłych. Śmiertelność z powodu POChP wynosi 1,8% wszystkich zgonów, a szacowany koszt społeczny choroby osiąga 745 USD na mieszkańca według danych z 2017 roku.
Główne czynniki ryzyka. Jednym z kluczowych czynników ryzyka pozostaje palenie tytoniu – w Polsce 24% populacji nadal pali papierosy[6], co plasuje nas wśród krajów o wyższych wskaźnikach w Europie. Nie bez znaczenia pozostaje również jakość powietrza, która znacząco wpływa na rozwój i przebieg chorób układu oddechowego.
Wyzwania diagnostyczne i terapeutyczne. POChP charakteryzuje się późną diagnozą – choroba rozpoznawana jest zazwyczaj dopiero w zaawansowanym stadium. Statystyki pokazują, że jeden na pięciu pacjentów umiera w ciągu roku od pierwszej hospitalizacji związanej z chorobą. Problemem pozostaje ograniczona dostępność badań spirometrycznych oraz brak narodowego programu ukierunkowanego na profilaktykę i leczenie.
Prawie 40% pacjentów nie ma choroby pod kontrolą, co oznacza częste zaostrzenia, zwiększone ryzyko hospitalizacji i rozwój chorób współistniejących[7]. Eksperci podkreślają jednak, że sytuacja w zakresie dostępnych terapii się poprawia.
Pacjenci z POChP w Polsce uzyskali w ostatnich latach dostęp do wielu nowoczesnych terapii. W ubiegłym roku pojawiła się możliwość zastosowania leczenia biologicznego w leczeniu immunologicznego zapalenia typu drugiego. To pierwszy lek biologiczny, który został zarejestrowany zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i w Europie, do leczenia pewnej subpopulacji chorych na POChP.
„O jakości terapii biologicznej w innych chorobach – reumatologicznych czy w astmie – mogliśmy się już przekonać. Uważam, że terapia biologiczna w POChP na pewno będzie się rozwijała i jest istotnym elementem, który powinien być jak najszybciej wprowadzony do leczenia chorych w Polsce” mówi Hubert Godziątkowski ze Stowarzyszenia Pacjentów z Chorobami Cywilizacyjnymi.
Perspektywa ekonomiczna. Globalny koszt POChP ma wzrosnąć do 4,8 biliona USD w 2030 roku[8]. Już dziś choroba stanowi znaczące obciążenie ekonomiczne – w USA całkowity koszt POChP dla osób poniżej 45. roku życia wynosi 24 miliardy dolarów rocznie[9]. W Polsce koszty obejmują nie tylko wydatki na leczenie, ale także absencje w pracy i spadek wydajności.
Rola profilaktyki. Obecnie w Unii Europejskiej tylko 5% wydatków na zdrowie przeznacza się na profilaktykę, mimo że inwestycje w ten obszar przynoszą znaczące korzyści ekonomiczne. Badania wskazują, że każde euro wydane na profilaktykę zwraca się 14-krotnie, a w przypadku szczepień nawet 19-krotnie[10].
Głos organizacji pacjenckich. Problem wykluczenia społecznego pacjentów szczególnie mocno akcentują organizacje pacjenckie. “Tymczasem pacjenci, którzy doświadczają najcięższej postaci choroby, dziś są w zasadzie zupełnie wyłączeni zupełnie z życia społecznego. 30% chorych, którzy już są po leczeniu szpitalnym POChP, nadal umiera. Niezbędny jest więc dostęp do nowoczesnych form leczenia, które przynajmniej wyhamują rozwój choroby” – podkreśla Hubert Godziątkowski.
Potrzeba systemowych rozwiązań. POChP pozostaje chorobą niedocenianą i niedofinansowaną w politykach zdrowotnych. Brak narodowej strategii dla chorób oddechowych skutkuje fragmentarycznym podejściem do diagnostyki i terapii. Eksperci wskazują na potrzebę poprawy dostępu do badań profilaktycznych, nowoczesnych terapii oraz lepszej koordynacji opieki nad pacjentami.
Wczesna diagnoza i odpowiednie leczenie mogą znacząco poprawić jakość życia pacjentów z POChP. Kluczowe wydaje się zwiększenie inwestycji w profilaktykę, poprawę dostępności badań diagnostycznych oraz implementacja kompleksowych programów zarządzania chorobą na poziomie systemu ochrony zdrowia.
[1] The Lancet. Global burden of 288 causes of death and life expectancy decomposition in 204 countries and territories and 811 subnational locations, 1990–2021: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2021
[2] GOLD Report. Globalna strategia diagnozowania, postępowania i zapobiegania POChP, Globalna inicjatywa na rzecz przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (GOLD) 2022. [Online]. Dostępne pod adresem: https://goldcopd.org/2022-gold-reports-2
[3] Ballreich i in. Przydział Narodowych Instytutów Finansowania Zdrowia według kategorii chorób w 2008 i 2019 r. JAMA Network Open. 2021; 4(1): e2034890.
[4] Chronic obstructive pulmonary disease (COPD) Index https://respiratoryhealth.org/copd
[5] Halbert RJ, Natoli JL, Gano A, et al. Global burden of COPD: systematic review and meta-analysis. Eur Respir J. 2006;28(3):523-32.
[6] https://europa.eu/eurobarometer/surveys/detail/2995
[7] Czajkowska-Malinowska M, Mastalerz-Migas A, Kania A, Ledwoch J. Wytyczne konsultanta krajowego w dziedzinie chorób płuc oraz konsultanta krajowego w dziedzinie medycyny rodzinnej dotyczące diagnostyki i leczenia przewlekłej obturacyjnej choroby płuc w POZ w ramach opieki koordynowanej. Medycyna Praktyczna. 2024. Dostęp on line https://www.termedia.pl/Wytyczne-konsultanta-krajowego-w-dziedzinie-chorob-pluc-oraz-konsultanta-krajowego-w-dziedzinie-medycyny-rodzinnej-dotyczace-diagnostyki-i-leczenia-przewleklej-obturacyjnej-choroby-pluc-w-POZ-w-ramach,98,56078,0,0.html
[8] Bloom DE, et al. Globalne obciążenie gospodarcze chorobami niezakaźnymi. Genewa: Światowe Forum Ekonomiczne; 2011. Dostępne pod adresem: https://world-heart-federation.org/wp-content/uploads/2017/05/WEF_Harvard_HE_GlobalEconomicBurdenNonCommunicableDiseases_2011.pdf
[9] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37270431/
[10] https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20250204-1
No responses yet